ASMR-ის ისტორია

ვინ და როდის შექმნა ტერმინი ASMR? ჯენიფერ ალენმა სახელწოდება „Autonomous Sensory Meridian Response“ 2010 წელს შემოიღო. მან Facebook-ზე ჯგუფი შექმნა ამ მოვლენის შესასწავლად და შემოგვთავაზა ტერმინი, რომელიც ჩხვლეტის შეგრძნებას უფრო ზუსტად აღწერდა და უფრო ადვილად მოსაძებნი იყო, ვიდრე მანამდე გავრცელებული არაფორმალური სახელები — „ტვინის ორგაზმი“ და „ბრეინგაზმი“. ერთი წლის განმავლობაში ტერმინი ფართოდ დამკვიდრდა.

ინტერნეტამდელი ეპოქა (1900-იანი წლებიდან 1990-იან წლებამდე)

ASMR-ის სახელის გაჩენამდე დიდი ხნით ადრე ადამიანები წერილებში, რომანებსა და ინტერნეტფორუმებზე აღწერდნენ „თავში ჟრუანტელს“ ან „ტვინის ორგაზმს“. ბობ როსის 1980-იანი წლების სამხატვრო გადაცემა ASMR-ის ერთ-ერთ წინამორბედად მიიჩნევა: მისი მშვიდი ხმა, ნელი ტემპი და ფუნჯის ნაზი ხმა მაყურებლებში ხშირად იწვევდა ჟრუანტელს, რომლის აღსაწერად მაშინ სიტყვები არ ჰქონდათ.

2007 — პირველი განხილვები ფორუმზე

steadyhealth.com-ზე მომხმარებელმა სახელით „okaywhatever51838“ დაწერა „უცნაურ, მაგრამ სასიამოვნო შეგრძნებაზე“, რომელიც გარკვეული ყოველდღიური საქმიანობის ყურებისას ეუფლებოდა. ასობით პასუხმა დაადასტურა, რომ სხვებსაც მსგავსი გამოცდილება ჰქონდათ. ეს იყო პირველი დოკუმენტირებული შემთხვევა, როდესაც საზოგადოებამ აღიარა, რომ მოვლენა ინდივიდუალური კი არა, მრავალი ადამიანისთვის საერთო იყო.

2010 — ტერმინის შექმნა

ჯენიფერ ალენმა, რომელიც კიბერუსაფრთხოების სფეროში მუშაობდა, 2010 წელს „Autonomous Sensory Meridian Response“ განზრახ სამედიცინო ტერმინის მსგავსი დროებითი სახელწოდების სახით შექმნა, სანამ საფუძვლიანი კვლევა უფრო ზუსტ დასახელებას შესაძლებელს გახდიდა. ნეიტრალური და მეცნიერულად ჟღერადი სახელი დამკვიდრდა და ამ გამოცდილებას ინტერნეტში ადვილად მოსაძებნი იდენტობა მიანიჭა.

2011–2014 — YouTube-ის ტალღა

WhisperingLife-ს (რომელიც ხშირად 2009 წელს შექმნილ პირველ სპეციალიზებულ ASMR YouTube-არხად ითვლება) შეუერთდნენ GentleWhispering, ASMRrequests და Heather Feather. წარმოების ხარისხი სამოყვარულო ვებკამერის ჩანაწერებიდან სტუდიური დონის ბინაურალურ მიკროფონებამდე გაიზარდა. გამომწერთა რაოდენობა ასეულებიდან მილიონებამდე ავიდა.

2015 წლიდან — კვლევები და ფართო აღიარება

პირველმა რეცენზირებულმა სამეცნიერო ნაშრომებმა (Barratt და Davis, 2015) დაადასტურა, რომ ASMR გაზომვადი მოვლენაა. მოგვიანებით ფუნქციური მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიის კვლევებმა (Lochte, 2018; Smith, 2019) აჩვენა ტვინის აქტივაციის ისეთი ნიმუშები, რომლებიც მიზოფონიასთან დაკავშირებულ ნიმუშებს განსხვავდება. ASMR ინტერნეტ-კურიოზიდან აღიარებულ ფსიქოფიზიოლოგიურ რეაქციად იქცა, თუმცა ჯერ კიდევ ბევრი რამ აუხსნელია.

ხშირად დასმული კითხვები

ვინ გამოიგონა ASMR?

თავად გამოცდილება არავის გამოუგონია — ეს ბუნებრივად წარმოქმნილი სენსორული რეაქციაა. 2010 წელს ჯენიფერ ალენმა ტერმინი შექმნა, რათა საზოგადოებას საერთო სახელი ჰქონოდა. ASMR-ის წარმოებაზე ორიენტირებულ პირველ ცნობილ YouTube-არხად 2009 წელს შექმნილი WhisperingLife ითვლება.

რატომ გახდა ASMR ასე პოპულარული YouTube-ზე?

ამას სამი ფაქტორი დაეხმარა: ბინაურალურმა ჩაწერამ სახლში ახლო მიკროფონის ეფექტის მიღება გახადა შესაძლებელი; სწრაფმა ინტერნეტმა ხანგრძლივი ვიდეოების (20 წუთისა და მეტის) ნახვა გააადვილა; პლატფორმამ კი მცირე ინტერესთა ჯგუფების ჩამოყალიბებას შეუწყო ხელი. ASMR ინტერნეტის წყალობით შექმნილი ახალი მედიაფორმატის ერთ-ერთი ყველაზე ნათელი მაგალითია.

ოფიციალურია თუ არა ტერმინი ASMR?

ის ფართოდ გამოიყენება, მაგრამ სამედიცინო დიაგნოსტიკურ სახელმძღვანელოებში არ არის შეტანილი. ამერიკის ფსიქოლოგთა ასოციაცია და მსგავსი ორგანიზაციები აღიარებენ, რომ ადამიანები ამ გამოცდილების შესახებ საუბრობენ, თუმცა მას დაავადებად ან აშლილობად არ მიიჩნევენ.

ვინ და როდის შექმნა ტერმინი ASMR?

ჯენიფერ ალენმა „Autonomous Sensory Meridian Response“ 2010 წელს დაარქვა. მან Facebook-ზე კვლევისთვის ჯგუფი შექმნა და შემოიღო სახელწოდება, რომელიც ჩხვლეტის შეგრძნებას უფრო ზუსტად აღწერდა და ძველი არაფორმალური გამოთქმების — „ტვინის ორგაზმი“ და „ბრეინგაზმი“ — ნაცვლად მოძებნას ამარტივებდა. ერთი წლის განმავლობაში ტერმინი ფართოდ გავრცელდა.

არსებობდა თუ არა ASMR-ის აღწერები სახელის გაჩენამდე?

დიახ. ვირჯინია ვულფი თავის ესეებში აღწერდა სასიამოვნო ჟრუანტელს, რომელსაც ვიღაცის ხმამაღლა კითხვის მოსმენა იწვევდა. თომას ჰარდი გარკვეულ ბგერებთან დაკავშირებულ მსგავს განცდებზე წერდა. XVIII–XX საუკუნეების მრავალ ფილოსოფიურ და ლიტერატურულ ნაწარმოებში აღწერილია ASMR-ის მსგავსი გამოცდილება, თუმცა საერთო სახელი და საზოგადოება, რომელიც ამ ცნობებს გააერთიანებდა, მაშინ არ არსებობდა.

როდის გამოჩნდა YouTube-ზე ASMR-ის პირველი ვიდეოები?

პირველი განზრახ შექმნილი ASMR-ვიდეო ჩვეულებრივ 2009 წლით თარიღდება და WhisperingLife-ის არხს უკავშირდება. 2011 წლისთვის უკვე ჩამოყალიბებული იყო სპეციალიზებული ავტორების — „ASMRtists“-ის — ცნობადი საზოგადოება. 2013–2015 წლებში მილიონობით ვიდეო არსებობდა და მოვლენა ფართო მედიაშიც გაშუქდა. ადრეული ვიდეოები ჩურჩულის უბრალო ჩანაწერები იყო; თანამედროვე წარმოება პროფესიონალურ აუდიოტექნიკას, რამდენიმე კამერასა და რთულ როლურ სცენარებს იყენებს.

როგორ გადავიდა ASMR ონლაინსაზოგადოებებიდან მასობრივ კულტურაში?

გარდამტეხი ეტაპი დაახლოებით 2015–2017 წლებში დადგა, როდესაც The New York Times-მა, BBC-მ და NPR-მა ASMR კულტურულ მოვლენად გააშუქეს. 2018 წლისთვის მსხვილ ბრენდებს, მათ შორის IKEA-სა და KFC-ს, ASMR-რეკლამები ჰქონდათ შექმნილი. 2019 წელს Cardi B-მ ASMR-ის რგოლი გადაიღო. 2020 წლისთვის ტერმინი სხვადასხვა ასაკისა და ჯგუფის ადამიანისთვის ნაცნობი გახდა.

როგორია ASMR-ის მეცნიერული კვლევების ისტორია?

ფორმალური რეცენზირებული კვლევები 2015 წელს Barratt-ისა და Davis-ის კითხვარზე დაფუძნებული ნაშრომით დაიწყო. პირველი ფიზიოლოგიური კვლევა (Poerio და თანაავტორები) 2018 წელს ჟურნალ PLOS ONE-ში გამოქვეყნდა. იმავე წელს გამოქვეყნდა Lochte-სა და კოლეგების fMRI კვლევა. 2025 წლისთვის ASMR-ზე დაახლოებით 30–40 რეცენზირებული ნაშრომი არსებობდა — მტკიცებულებების ჯერ კიდევ მცირე, მაგრამ მზარდი ბაზა.

როგორ ვითარდებოდა ASMR-ის საზოგადოება YouTube-მდე?

YouTube-მდე ადამიანები თავიანთ გამოცდილებას აღწერდნენ ისეთ ფორუმებზე, როგორებიცაა Reddit, HypnoHub და Steady Health. იყენებდნენ გამოთქმებს „ტვინში ჟრუანტელი“, „სასიამოვნო შეგრძნება“ ან „ტვინის მასაჟი“. ვიდეოს გარეშე საზოგადოება ტექსტური აღწერების ირგვლივ ნელა იზრდებოდა. YouTube-მა მათ გამოცდილების ჩვენებისა და გაზიარების საშუალება მისცა.

რომელ ASMR-არხს ჰყავს ყველაზე მეტი გამომწერი და რამდენად დიდია ეს საზოგადოება YouTube-ზე?

2024 წლისთვის ASMR Darling-ს, Gibi ASMR-სა და SAS-ASMR-ს თითოეულს დაახლოებით 2–4 მილიონი ან მეტი გამომწერი ჰყავდა. მთლიანად ASMR-ის კატეგორია ყოველთვიურად მილიარდობით ნახვას აგროვებდა. ყველაზე პოპულარულ ვიდეოებს 40-დან 100 მილიონამდე და მეტი ნახვა ჰქონდათ. ASMR YouTube-ის ერთ-ერთი უდიდესი სპეციალიზებული მიმართულებაა, მსოფლიოში დაახლოებით 20 მილიონზე მეტი რეგულარული მაყურებლით.

როგორ შეიცვალა ASMR საწყისი პერიოდიდან?

თავდაპირველად ASMR ძირითადად ჩურჩულის მარტივი ჩანაწერებისგან შედგებოდა. ახლა გამოიყენება მაღალი ხარისხის მიკროფონები (3D და ბინაურალური აუდიოსთვის), პროფესიონალური განათება, რთული როლური სცენარები, სრულყოფილი სიუჟეტები, სპეციალური რეკვიზიტები და სულ უფრო დახვეწილი ვიდეოწარმოება. ზოგი ავტორი სრულგანაკვეთიან პროფესიონალ ASMR-შემოქმედად იქცა და კონტენტით მნიშვნელოვან შემოსავალს იღებს.

იყენებენ თუ არა ASMR-ს თერაპიულ ან კლინიკურ გარემოში?

ASMR სულ უფრო ხშირად გამოიყენება როგორც კეთილდღეობის დამხმარე საშუალება მედიტაციისა და ძილის აპლიკაციებში. კლინიკური გამოყენება ჯერ შეზღუდულია, რადგან სამეცნიერო მტკიცებულებები კვლავ გროვდება. ზოგი თერაპევტი ASMR-ს შფოთვასთან დამოუკიდებლად გამკლავების ერთ-ერთ ინსტრუმენტად ურჩევს. იწყება კლინიკური კვლევები, განსაკუთრებით ქრონიკული ტკივილისა და ძილის დარღვევების დროს შესაძლო გამოყენების შესასწავლად.

როგორია ASMR-ის კვლევისა და ტექნოლოგიების მომავალი?

ახალი მიმართულებები მოიცავს VR-ჩაფხუტებში იმერსიულ ბინაურალურ ASMR-ს, სივრცით 3D აუდიოს, ჰაპტიკურ ASMR-ს (ხმოვანი ტრიგერებისა და ვიბრაციული უკუკავშირის შერწყმას) და ხელოვნური ინტელექტით შექმნილ ASMR-ს. კვლევის საკითხებია ASMR, როგორც კლინიკური ჩარევა, მისი ნეირობიოლოგიური მექანიზმები, კულტურათაშორისი განსხვავებები და გამოყენების შესაძლებლობა PTSD-ის, ქრონიკული ტკივილის ან უძილობის მქონე ადამიანებისთვის.

სცადეთ პირდაპირ ბრაუზერში

ზემოთ აღწერილი ყველაფერი ბრაუზერში მუშაობს. გახსენით ჩრდილოეთის ციალის ანიმაცია და მუშაობისას შეცვალეთ პარამეტრები. არაფრის დაყენება ან ატვირთვა არ არის საჭირო — მთელი მოდელი ერთ ჩანართში მუშაობს.

▶ Aurora Borealis Animation

წყარო: History of ASMR — mysimulator.uk
ავტორის მითითება: mysimulator-ის გუნდი. წყაროს გვერდის თანახმად, შიგთავსი ვრცელდება CC BY 4.0 ლიცენზიით.