تاریخچه ASMR

هیچ‌کس خود این تجربه را اختراع نکرده است؛ ASMR واکنشی حسی است که به‌طور طبیعی رخ می‌دهد. جنیفر آلن در سال ۲۰۱۰ برای ایجاد نامی مشترک در جامعه علاقه‌مندان این اصطلاح را ساخت. نخستین کانال شناخته‌شده یوتیوب که به‌طور خاص محتوای ASMR تولید می‌کرد، WhisperingLife در سال ۲۰۰۹ بود.

سه عامل مؤثر بودند: ضبط دوگوشی امکان ایجاد حس میکروفون نزدیک را در خانه فراهم کرد؛ اینترنت پرسرعت تماشای ویدئوهای طولانی بیست‌دقیقه‌ای یا بیشتر را آسان کرد؛ و یوتیوب به جوامع کوچک با علایق خاص امکان شکل‌گیری داد. ASMR از روشن‌ترین نمونه‌های قالب رسانه‌ای تازه‌ای است که اینترنت به وجود آورد.

این واژه به‌طور گسترده استفاده می‌شود، اما در راهنماهای تشخیص پزشکی نیامده است. انجمن روان‌شناسی آمریکا و نهادهای مشابه می‌پذیرند که افراد چنین تجربه‌ای را گزارش می‌کنند، ولی آن را اختلال یا بیماری طبقه‌بندی نمی‌کنند.

جنیفر آلن در سال ۲۰۱۰ «Autonomous Sensory Meridian Response» را پیشنهاد داد. او برای تحقیق در این موضوع گروهی در فیسبوک ساخت و نامی دقیق‌تر و آسان‌تر برای جست‌وجو نسبت به «ارگاسم مغزی» یا «braingasm» انتخاب کرد. این اصطلاح ظرف یک سال فراگیر شد.

بله. ویرجینیا وولف در مقاله‌هایش حس مورمور خوشایندی را توصیف کرده است که هنگام گوش دادن به بلندخوانی دیگران ایجاد می‌شد. توماس هاردی نیز درباره تجربه‌هایی مشابه در ارتباط با برخی صداها نوشته است. آثار فلسفی و ادبی زیادی از قرن هجدهم تا بیستم تجربه‌هایی سازگار با ASMR را شرح می‌دهند، اما در آن زمان نام یا جامعه مشترکی برای گردآوری این روایت‌ها وجود نداشت.

قدیمی‌ترین ویدئویی که آگاهانه برای ایجاد ASMR ساخته شده معمولاً به سال ۲۰۰۹ و کانال WhisperingLife نسبت داده می‌شود. تا سال ۲۰۱۱ جامعه‌ای قابل‌شناسایی از تولیدکنندگان تخصصی موسوم به «ASMRtists» شکل گرفته بود. در فاصله ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵ میلیون‌ها ویدئو وجود داشت و رسانه‌های بزرگ نیز به آن توجه کردند. ویدئوهای نخستین فقط ضبط‌های ساده زمزمه بودند، اما تولیدات امروزی از تجهیزات حرفه‌ای صدا، چند دوربین و سناریوهای مفصل نقش‌آفرینی استفاده می‌کنند.

نقطه عطف حدود سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ بود، زمانی که رسانه‌هایی مانند The New York Times، BBC و NPR درباره ASMR به‌عنوان پدیده‌ای فرهنگی گزارش منتشر کردند. تا ۲۰۱۸ برندهای بزرگی مانند IKEA و KFC تبلیغات ASMR ساختند. در ۲۰۱۹ کاردی بی ویدئویی در این سبک ضبط کرد. تا ۲۰۲۰ این اصطلاح برای گروه‌های متنوع جامعه آشنا شده بود.

پژوهش‌های رسمی داوری‌شده در سال ۲۰۱۵ با مطالعه پرسش‌نامه‌ای Barratt و Davis آغاز شد. نخستین مطالعه فیزیولوژیک (Poerio و همکاران) در سال ۲۰۱۸ در PLOS ONE منتشر شد؛ پژوهش fMRI گروه Lochte نیز در همان سال منتشر شد. تا سال ۲۰۲۵ حدود ۳۰ تا ۴۰ مقاله داوری‌شده درباره ASMR وجود داشت؛ مجموعه شواهدی کوچک ولی رو‌به‌رشد.

افرادی که ASMR را تجربه می‌کردند در انجمن‌هایی مانند Reddit، HypnoHub و Steady Health شرح احساسات خود را می‌نوشتند. عبارت‌هایی مثل «مورمور مغز»، «آن حس خوب» و «ماساژ مغز» به کار می‌رفت. بدون ویدئو، جامعه به‌آرامی بر پایه توضیحات نوشتاری رشد می‌کرد. یوتیوب بستری فراهم کرد تا نمایش و به‌اشتراک‌گذاری این تجربه آسان‌تر شود.

تا سال ۲۰۲۴ کانال‌هایی مانند ASMR Darling، Gibi ASMR و SAS-ASMR هرکدام حدود دو تا بیش از چهار میلیون مشترک داشتند. مجموع این حوزه ماهانه میلیاردها بازدید ثبت می‌کرد. ویدئوهای برتر از ۴۰ میلیون تا بیش از ۱۰۰ میلیون بازدید داشتند. جامعه ASMR یکی از بزرگ‌ترین حوزه‌های تخصصی یوتیوب است و شمار بینندگان منظم آن در سراسر جهان بیش از ۲۰ میلیون نفر برآورد می‌شود.

در آغاز، بیشتر محتوا ضبط ساده زمزمه با حداقل امکانات بود. امروزه میکروفون‌های پیشرفته (صدای سه‌بعدی و دوگوشی)، نورپردازی حرفه‌ای، نقش‌آفرینی‌های پیچیده، داستان‌های کامل، وسایل صحنه اختصاصی و تولید ویدئوی بسیار پیشرفته به کار می‌روند. برخی سازندگان به هنرمندان تمام‌وقت ASMR تبدیل شده‌اند و از محتوایشان درآمد قابل‌توجهی دارند.

ASMR به‌طور فزاینده به‌عنوان ابزار مکمل سلامت و آرامش در برنامه‌های ذهن‌آگاهی و خواب استفاده می‌شود. چون شواهد علمی هنوز در حال تکامل‌اند، کاربرد بالینی محدود است. برخی درمانگران آن را به‌عنوان راهکار کمکی خودیاری برای مدیریت اضطراب پیشنهاد می‌کنند. کارآزمایی‌های بالینی رسمی، به‌ویژه درباره درد مزمن و اختلالات خواب، در حال آغاز هستند.

حوزه‌های نوظهور شامل ASMR دوگوشی فراگیر با هدست واقعیت مجازی، صدای فضایی سه‌بعدی، ASMR لمسی با ترکیب محرک صوتی و بازخورد لرزشی، و تولید ASMR با هوش مصنوعی هستند. پژوهش‌های تازه به مداخله درمانی، سازوکارهای عصبی‌زیستی، تفاوت واکنش در فرهنگ‌های مختلف و کاربرد احتمالی برای افراد دارای PTSD، درد مزمن یا بی‌خوابی می‌پردازند.